Badania, odkrycia i przekazywanie wiedzy wpływają na życie całych społeczeństw. O odpowiedzialności uczonych, uczciwości w poszukiwaniu prawdy i wierze, która towarzyszy poznawaniu świata, mówił abp Tadeusz Wojda podczas Eucharystii w intencji środowiska naukowego.
Naukowcy, badacze, wykładowcy akademiccy i osoby związane ze światem nauki spotkali się 15 listopada w Archidiecezjalnym Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Gdańsku. Złotej Mszy św. przewodniczył abp Tadeusz Wojda. Wydarzenie przygotowało Stowarzyszenie Naukowców Katolickich wspólnie z sanktuarium. Termin nawiązywał do przypadającego tego dnia liturgicznego wspomnienia św. Alberta Wielkiego, filozofa, teologa i przyrodnika, patrona uczonych.
Złote Msze św. wpisują się w tradycję Eucharystii sprawowanych dla przedstawicieli poszczególnych zawodów. Najstarsza, Czerwona Msza dla prawników i prawodawców, ma początki w XIII wieku. W latach 30. XX wieku pojawiły się Białe Msze dla pracowników służby zdrowia i Błękitne Msze dla stróżów prawa. Stowarzyszenie Naukowców Katolickich promuje podobne spotkania ludzi nauki, aby budować ich lokalne wspólnoty i umożliwiać wzajemne poznanie.
Złota Msza św. w Gdańsku - Koronka do Bożego Miłosierdzia przed Eucharystią (fragment)
Wioleta Żurawska /Foto Gość
Przed Eucharystią zgromadzeni odmówili Koronkę do Bożego Miłosierdzia. W homilii metropolita odniósł odczytaną przypowieść o talentach do pracy naukowej. Pytał, w jaki sposób uczeni mogą rozwijać własne zdolności i pomagać innym w ich pomnażaniu. Zwrócił uwagę, że za pojęciem świata nauki stoją konkretni ludzie, ich wzajemne relacje oraz wpływ, jaki wywierają na otoczenie.
- Środowiska naukowe to zatem także określone więzi międzyludzkie, wyrażające się we współpracy, dyskusjach, wymianie poglądów, sporach naukowych czy też w realizacji wspólnych planów, jakichś zadań czy też celów. Ale jest jeszcze jeden ważny aspekt, o którym nie można zapomnieć. Środowiska naukowe i cały świat nauki tworzą pewien system społeczny, w którym kształtują się autorytety naukowe, powstają i rozwijają teorie oraz wyznaczane są kierunki rozwoju poszczególnych działań. Tym samym świat nauki wywiera istotny wpływ na społeczeństwo, politykę, gospodarkę i kulturę - mówił arcybiskup.
Tłumaczył, dlaczego właśnie podczas homilii podejmuje temat społecznego oddziaływania badań i ludzi, którzy je prowadzą. Przypominał, że ich praca współtworzy codzienność także tych osób, które nie śledzą naukowych dyskusji i nie uczestniczą w życiu uczelni. - Mówię o tym, by podkreślić, jak wielki wpływ, może nawet niekiedy nieświadomy, wywiera środowisko naukowe i świat nauki na naszą codzienną rzeczywistość, na nasze życie, na nasze postawy, na nasze zachowania, jak również na nasze priorytety życiowe - podkreślił.
Wskazał na wynalazki, które ułatwiają życie, ale przestrzegł również przed powstającymi w środowiskach naukowych ideologiami, które mogą przynosić szkodę. Z wielkością tego oddziaływania wiązał potrzebę stawiania pytań etycznych i odpowiedzialności za upowszechniane przekonania.
- Oddziaływanie nauki i ludzi nauki na świat jest zatem ogromne, wręcz fundamentalne. Dlatego tak bardzo potrzebna jest etyka nauki, której podstawową zasadą powinno być nieustanne poszukiwanie obiektywnej prawdy - zaznaczył. Ostatnie słowa powtórzył, akcentując zadanie stojące przed badaczami.
Złota Msza św. w Gdańsku - Wprowadzenie ks. proboszcza Arkadiusza Kity
Wioleta Żurawska /Foto Gość
Odwołując się do encykliki Fides et ratio św. Jana Pawła II, mówił o wpisanym w człowieka pragnieniu poznawania. Zwrócił uwagę na rzetelność, która wymaga sprawdzania własnych ustaleń i gotowości do odrzucenia tego, co okazuje się fałszywe. - Człowiek pragnący wiedzieć stara się poznać otaczającą go rzeczywistość, ale także istotę prawdy tego, co postrzega. Uczciwy naukowiec nie zadowala się powierzchowną wiedzą, lecz docieka, by upewnić się co do jej prawdziwości. Jeżeli okazuje się prawdziwa, przyjmuje ją z satysfakcją. Jeśli zaś fałszywa, odrzuca - mówił metropolita.
Przywołał również św. Augustyna, który zauważał, że spotykał ludzi pragnących oszukiwać innych, ale nie znalazł takiego, który sam chciałby być oszukiwany. Arcybiskup postawił w tym kontekście pytanie o drogi prowadzące do poznania prawdy. Wskazał na refleksję naukową i filozoficzną, a także na Objawienie. Podkreślał odrębność poznania rozumowego i poznania przez wiarę oraz możliwość ich wzajemnego dopełniania.
- Te dwa źródła poznania nie wykluczają się ani ze sobą nie rywalizują. Przeciwnie, są komplementarne i wzajemnie się dopełniają, choć każde zachowuje własną przestrzeń, w której się realizuje. Wiedza zdobywana rozumem zyskuje pełniejsze znaczenie, gdy jej treść zostaje wpisana w szerszy kontekst wiary. Innymi słowy, filozofia i poszczególne dyscypliny naukowe poszukują prawdy na płaszczyźnie rozumu przyrodzonego - wyjaśniał.
Mówił, że wiara pozwala przyjąć prawdę, którą Bóg objawił w dziejach, a ostatecznie w Jezusie Chrystusie. Poszukiwanie przyczyny istnienia świata łączył z pytaniami o miejsce człowieka, sens jego życia i cel, ku któremu zmierza. Do tych rozważań prowadziła ewangeliczna przypowieść o sługach obdarowanych majątkiem. Metropolita przestrzegał przed postawą człowieka, który zakopał otrzymany talent i uznał, że samo zachowanie go wystarczy do wypełnienia powierzonego zadania. Podkreślał, że otrzymane zdolności domagają się pracy i rozwoju. Talentami nazwał także życiowe możliwości, podejmowaną odpowiedzialność oraz obowiązki, które służą dobru własnemu i innych.
Złota Msza św. w Gdańsku - Fragment homilii abp. Tadeusza Wojdy
Wioleta Żurawska /Foto Gość
W zakończeniu homilii zwrócił się bezpośrednio do przedstawicieli środowiska naukowego. Zachęcał ich, by odwaga w badaniach szła w parze z sumiennością, a przekazywanie wiedzy stawało się również świadectwem. - Drodzy pracownicy świata nauki, przedstawiciele środowisk naukowych, Chrystus w dzisiejszej Ewangelii przypomina nam, przypomina nam wszystkim, abyśmy poprzez swoją pracę naukową, nieustanne poszukiwanie prawdy i przekazywanie jej innym, czynione z odwagą i sumiennością, pomnażali otrzymane talenty. W ten sposób dobrze i właściwie wykorzystacie czas oczekiwania na ponowne przyjście Chrystusa, a zarazem staniecie się wiarygodnymi przewodnikami dla innych na drodze ku zbawieniu. Dzięki waszemu świadectwu i inni będą rozwijać i pomnażać również otrzymane talenty - powiedział.
Odpowiedzialność uczonych powróciła także w modlitwie wiernych. Polecano Bogu członków Polskiej Sekcji Stowarzyszenia Naukowców Katolickich, prosząc o umocnienie w rzetelnej pracy badawczej oraz umiejętność wspierania młodych naukowców przykładem uczciwości, pokory i wiary. Modlono się również za osoby decydujące o wykorzystaniu odkryć, aby chroniły ludzkie życie i troszczyły się o dostęp najuboższych do owoców postępu.
Po Mszy św. odbyło się spotkanie w domu parafialnym i wykład prof. Ryszarda Horodeckiego "Moja nawigacja w kosmosie tajemnic: Natury i Objawienia". Fizyk teoretyczny i poeta, związany z Uniwersytetem Gdańskim, jest współtwórcą informatyki kwantowej i członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk. Wystąpienie uczonego dopełniło spotkanie poświęcone relacji między poznawaniem świata a wiarą.
Archidiecezja Gdańska