Wiara umacnia niepodległość naszej Ojczyzny!

Czcigodny ks. prał. Ireneuszu, kustoszu tutejszej Bazyliki, wraz z Braćmi Kapłanami,

Drogie Siostry Zakonne i osoby konsekrowane,

Szanowni przedstawiciele Władz państwowych i samorządowych, Wojska i Służb Mundurowych,

Drodzy Harcerze, Poczty Sztandarowe, Kombatanci i Sybiracy,

Szanowne Patrycjuszki i Patrycjusze,

Umiłowani w Chrystusie Siostry i Bracia!

„Przypominaj wszystkim, że powinni /…/ okazywać gotowość do wszelkiego dobrego czynu: nikogo nie lżyć, unikać sporów, odznaczać się uprzejmością, okazywać każdemu człowiekowi wszelką łagodność” (Tyt 3, 2).

1. W tych słowach, zaczerpniętych z dzisiejszego pierwszego czytania liturgicznego, św. Paweł zwraca się do chrześcijan na Krecie, pouczając ich, jak powinni postępować jako chrześcijanie i uczniowie Chrystusa w życiu publicznym i społecznym.

Apostoł Narodów wyraźnie podkreśla, że wiara w Chrystusa nie może być ukrywana ani ograniczana wyłącznie do osobistych, prywatnych doświadczeń. Wręcz przeciwnie, jako dar otrzymany darmo od Boga, powinna być okazywana także na zewnątrz, znajdując swoje odzwierciedlenie w konkretnych postawach i codziennym postępowaniu. Powinna kształtować nasze relacje międzyludzkie i wpływać na nasze życie społeczne. Tego oczekuje od nas Chrystus - konkluduje św. Paweł - „abyśmy usprawiedliwieni łaską Jego stali się w nadziei dziedzicami życia wiecznego”.

2. Głęboki i mocny wydźwięk tych słów odnajdujemy w postawie św. Marcina z Tours, którego wspomnienie liturgiczne obchodzimy właśnie w dniu dzisiejszym. Żył w IV wieku. Historia przekazuje nam, że był żołnierzem rzymskim, który w codziennym życiu kierował się zawsze miłosierdziem względem potrzebujących. Budującym przykładem tego miłosierdzia było oddanie biedakowi połowy swojego żołnierskiego płaszcza.
   Historia dalej mówi nam, że po zakończeniu służby wojskowej, Marcin podjął życie mnisze. Założył w tym celu klasztor Marmoutier pod Tours, aby tam oddawać się modlitwie, medytacji Pisma Świętego i pogłębianiu swojej wiary. Papież Damazy I, dostrzegając jego wyjątkowe cechy osobiste oraz żywą wiarę, około roku 371 mianował go biskupem Tours. Surowy i ascetyczny tryb życia, wielkie zaangażowanie w głoszenie Ewangelii i w szarzenie wiary chrześcijańskiej uczyniły z niego niestrudzonego apostoła i wielkiego świętego.

Nawet pobieżne przypomnienie postaci i życia św. Marcina z Tours, wydaje się szczególnie pożyteczne w dzisiejszych czasach. Ten wielki Święty swoim życiem i działaniem pokazuje nam, że w życiu osobistym, zawodowym czy społecznym, wiara nie tylko nie przeszkadza, lecz staje się siłą duchową, która rozbudza odpowiedzialność za drugiego człowieka, pomaga budować dobre relacje międzyludzkie, uzdalnia do czynienia dobra innym, mobilizuje do większej sprawiedliwości i odpowiedzialności za dobro wspólne.

3. Ta prawda zostaje nam przypomniana we wspomnienie św. Marcina z Tours, ale także w jedno z najważniejszych świąt patriotycznych, jakie obchodzimy w Polsce – święto Niepodległości. W tym dniu warto a nawet trzeba przypomnieć dlaczego to święto jest dla nas ważne i co ono w sobie kryje. Przypomnijmy, że w osiemnastym wieku Polska zniknęła z mapy Europy na długie 123 lata. Słabe wówczas polskie państwo, targane wewnętrznymi podziałami, walkami, kłótniami i wzajemnymi nienawiściami, skrzętnie podsycanymi przez różne siły, stała się łatwym kąskiem ościennych mocarstw. Została więc przez nie skreślona z mapy, ale nie zniknęła na szczęście z serc Polaków. Mimo utraty państwowości kolejne pokolenia nie poddawały się: walczyły o zachowanie języka, kultury, tradycji i narodowej tożsamości. Pomagała im w tym religia i wiara umacniana przez Kościół, ale też i przez samo niebo. Przypomina nam o tym Gietrzwałd, gdzie prawie 150 lat temu Matka Boża objawiła się dwóm młodym dziewczętom i powiedziała: jeśli Polacy będą się modlić na różańcu, Polska odzyska niepodległość. 

   I Polacy chwycili za różaniec, upadli na kolana i modlili się za Ojczyznę. Gdy jedni się modlili i pielgrzymowali do sanktuariów Matki Bożej w Gietrzwałdzie, na Jasną Górę i wielu innych miejscach, inni oddawali życie w powstaniach narodowych, na polach bitew, w więzieniach i na zesłaniu. Jeszcze inni walczyli słowem – ucząc dzieci języka polskiego, przekazując historię, pielęgnując tradycje i wychowując kolejne pokolenia w poszanowaniu wartości religijnych i moralnych, społecznych i narodowych, oraz w miłości do ojczyzny. Upragniona wolność i niepodległość nadeszła w 1918 roku!

Dzisiaj więc okazujemy naszą pamięć i wdzięczność za odzyskaną wolność i niepodległość. Jesteśmy za nią wdzięczni tym, którzy na pierwszym froncie o nią walczyli, ale i tym, którzy pozostawali w cieniu: matkom - które czekały na powrót synów, żonom - które traciły swoich mężów, dzieciom - które dorastały bez ojców, młodych ludziom - którzy rezygnowali z własnych marzeń, aby walczyć o przyszłość swojego kraju. A okazując tę pamięć, powinniśmy koncentrować się nie tylko na przypominaniu tamtych historycznych wydarzeń, lecz przede wszystkim na rozumieniu, jaką cenę zapłacili nasi przodkowie za wolność, którą dzisiaj możemy się cieszyć.

4. Potrzebujemy tego przypomnienia i budowania świadomości wielkiego daru wolności, zwłaszcza w tym czasie, gdy w Polsce „jesteśmy świadkami narastających od lat głębokich podziałów społecznych i politycznych, które przekształcają się w nienawiść i agresję” (Stanowisko Rady Stałej KEP, listopad 2026). 

    Współczesna Polska jest krajem różnorodnym. Mamy różne przekonania polityczne, światopoglądowe, doświadczenia życiowe i sposoby patrzenia na świat. Nie musimy we wszystkim się zgadzać. Nie musimy mieć identycznych poglądów, aby czuć się częścią jednego narodu. Powinniśmy jednak umieć ze sobą rozmawiać, słuchać siebie nawzajem i szanować swoją i innych godność. Nie wolno dopuszczać, aby różnice poglądów stawały się powodem pogardy, nienawiści, wykluczania a nawet fizycznych ataków. Kiedy przestajemy dostrzegać w drugim człowieku rodaka, sąsiada czy współobywatela, a widzimy wyłącznie przeciwnika, którego za wszelką cenę trzeba zwalczyć, upokorzyć, zniszczyć, to popełniamy ciężki grzech przeciw drugiemu. Podkreślam to: ciężki grzech!

   I to jest prawdziwy trąd - choroba, która odbiera nadzieję i skazuje na powolną śmierć duchową. Dzisiejsza Ewangelia mówi nam, że dziecięciu trędowatych nie mając już innego ratunku, wyszło naprzeciw Jezusa, wołając ulituj się nad nami! My dzisiaj jesteśmy dotknięci trądem duchowym, który sprawia, że nasze życie ludzkie i społeczne ulega powolnej degradacji i spustoszeniu. 

Właśnie dlatego, w dniu Narodowego Święto Niepodległości, trzeba się zatrzymać i zastanowić dlaczego te wszystkie postawy negatywne, skąd one się biorą i jak je eliminować.

5. W poszukiwaniu odpowiedzi warto najpierw zatrzymać się przy słowach z dzisiejszego pierwszego czytania, w których św. Paweł mówi: „Niegdyś bowiem i my byliśmy nierozumni, oporni, błądzący, służyliśmy różnym żądzom i rozkoszom, żyjąc w złości i zawiści, godni obrzydzenia, pełni nienawiści jedni ku drugim”. A zaraz potem dodaje, Chrystus nasz Zbawiciel, przez objawienie Bożej miłości i dobroci, wszystko w nas zmienił. Skoro Chrystus nas przemienił swoja miłością, to powinniśmy dzisiaj zawołać: Chryste, Zbawicielu – ulituj się nad nami!

   Apostoł Narodów nawołuje nas do odnowy i przekonuje, że może się ona dokonać, ale tylko wtedy, gdy odnowimy w sobie wiarę. Odnowa rodzi się na fundamencie wiary. Dokładnie o tym mówi nam również świadectwo dzisiejszego patrona, św. Marcina. Odnowa naszego społeczeństwa, naszych relacji międzyludzkich będzie możliwa, gdy odnowimy się duchowo.

   Potrzebujemy tego przypomnienia. Ono obowiązuje nie tylko chrześcijanina, lecz każdego człowieka, niezależnie od jego poglądów, przekonań, statusu społecznego czy pełnionych funkcji. Jeżeli tej odnowy nie będzie, to jak budować dobro wspólne wszystkich obywateli, którym jest Rzeczypospolita Polska. A przecież to, że Polska jest dobrem wspólnym, przypomina nam nasza Konstytucja! Czy można budować silną ojczyznę, nie szanując ludzi, którzy ją tworzą? Czy możemy mówić o miłości do Polski, jeśli nie potrafimy okazać szacunku drugiemu Polakowi?

   Powiedzmy sobie jasno, mamy prawo różnić się poglądami czy przekonaniami, ale nie wolno nam zapominać, że łączy nas wspólna ojczyzna jako najwyższe dobro. Możemy też mieć odmienne wizję jak powinna wyglądać Polska. Mamy prawo wytykać i krytykować błędy, domagać się zmian i realizacji oczekiwać od osób sprawujących władzę odpowiedzialności. Krytyczne myślenie i troska o jakość życia publicznego również są wyrazem obywatelskiej odpowiedzialności. Musimy jednak pamiętać, że Polska nie jest własnością jednej grupy, jednego pokolenia ani jednej opcji politycznej. Jest naszym wspólnym dobrem, za które wszyscy ponosimy odpowiedzialność.

6. Dziś często podkreślamy, jak ważna jest dla nas wolność – prawo do własnego zdania, dokonywania wyborów, podejmowania decyzji i realizowania swo0im planów i marzeń. I słusznie, bo wolność jest jedną z najważniejszych wartości. Prawdziwa wolność nie oznacza jednak prawa do robienia wszystkiego, na co mamy ochotę. Prawdziwa wolność wiąże się z odpowiedzialnością za siebie i innych. Moja wolność nie może ograniczać wolności drugiego człowieka, a prawo do wyrażania własnych poglądów nie daje mi przyzwolenia na poniżanie czy lekceważenie innych. Podobnie moje decyzje nie powinny prowadzić do krzywdzenia ludzi ani naruszania wspólnego dobra.

   Niepodległość i suwerenność państwa daje nam wspaniałą możliwość współdecydowania o jego przyszłości. Ale korzystanie z tej możliwości powinno wiązać się z rozwagą i odpowiedzialnością, i winno być motywowane pytaniem nie tylko o to, co Polska może dać nam, ale również o to, co my możemy dać Polsce. 

   Dlatego módlmy się szczególnie za Polskę. Módlmy się abyśmy mimo różnic mogli mieć wspólny cel: dobrą, bezpieczną, sprawiedliwą i przyjazną Ojczyznę. Nie pozwólmy, aby różnice poglądów odbierały nam wzajemny szacunek. Powtarzam to jeszcze raz, możemy się różnić, możemy dyskutować, możemy mieć odmienne wizje, pragnienia i oczekiwania, ale nie zapominajmy, że łączy nas wspólny dom – Polska.

Umiłowani w Chrystusie Siostry i Bracia!

7. Dbajmy o ten nasz wspólny dom, o jego historię, kulturę, tradycje i ludzi. Uczmy młode pokolenie miłości do Ojczyzny, a także szacunku do innych narodów i kultur, dając im przede wszystkim świadectwo, że potrafimy ze sobą rozmawiać, wzajemnie się szanować, pomagać sobie i wspólnie budować przyszłość. Dlatego, niech 11 listopada będzie nie tylko dniem pamięci o tych, którzy wywalczyli nam wolność, ale również dniem zobowiązania, że będziemy tej wolności godni i że tej wolności będziemy uczyć następne pokolenia.

A Ty, Maryjo, nasza Królowo, wyprasza naszej Ojczyźnie i nam wszystkim obfite Boże błogosławieństwo i potrzebne łaski!

Amen.