„Jego jest czas i wieczność”.

Drodzy uczestnicy Mszy świętej, sprawowanej w dniu rozpoczęcia nowego roku akademickiego 2020/21,

Szanowni przedstawiciele uczelni wyższych Trójmiasta i Wybrzeża: Uniwersytetów, Politechniki, Akademii i Szkół Wyższych,

Pozdrawiam obecnych tu Panie i Panów Rektorów, członków Senatów Akademickich, Dziekanów, Profesorów, Wykładowców Akademickich oraz studiujących: Studentki i Studentów.

Przy takiej okazji jak dzisiejsza, warto powrócić na chwilę do początków nauki europejskiej: do starożytnej Grecji i przechrześcijańskiego Rzymu, a także do biblijnego Izraela.

Grecji zawdzięczamy początki nauki, zwłaszcza filozofii, w różnych jej obszarach. Rzymowi jesteśmy wdzięczni za zwarty system prawny, którego rozwiązania testowano przez stulecia. Izrael dał nam Księgi Biblii, zawierające między innymi Dekalog. Warto wspomnieć tu również naukę Egiptu, z jej geometrią i astronomią.

Naukę starożytną przekazali średniowiecznej Europie uczeni arabscy i chrześcijańscy kopiści rękopisów. Trzeba pamiętać o systemie szkół klasztornych i katedralnych, a przede wszystkim o uniwersytetach. O uniwersytecie bolońskim, paryskim, czy ważnej dla Polaków uczelni w Montpellier.

W katalogu ważnych szkół średniowiecznej Europy znajduje się Akademia Krakowska, która rozwinęła się i przekształciła w Uniwersytet Jagielloński. W tym to uniwersytecie wypracowano koncepcję prawa narodów (ius gentium) do istnienia i do niezależności.

Ogromny rozwój nauk medycznych, technicznych, nauk o przyrodzie, zaowocował wyodrębnieniem się z klasycznego uniwersytetu szkół wyższych nowego typu. Należy tu dodać rozwój nauk i szkół dotyczących: administracji, mediów, polityki, społeczeństwa, sztuki wojennej, sportu, bankowości, sztuk pięknych, w tym muzyki. Tymczasem o przetrwanie walczy humanistyka, filozofia oraz teologia – dyscypliny dla wielu dziś mniej pragmatyczne.

Chrześcijaństwo wniosło i wnosi w obszar nauk pojęcie osoby ludzkiej o wyjątkowej i niepowtarzalnej godności, ideę małżeństwa jako trwałej wspólnoty kobiety i mężczyzny, uzasadnienie godnością osoby podstawowych praw człowieka. Chrześcijaństwo broni „pionowego wymiaru kultury”, by użyć określenia Janusza Stanisława Pasierba.

Chodzi też o przekonanie, że człowiek jest otwarty na tajemnicę Boga (Karl Rahner – capax) i zdolny jest do spotkania z Nim. Chodzi także o przekonanie, że historia znajduje dopełnienie w wieczności Boga, gdyż „Jego jest czas i wieczność”. Te słowa powtarzamy w czasie liturgii Wigilii Paschalnej, błogosławiąc świecę symbolizującą Chrystusa.